Wprowadzenie do filozofii Arystotelesa


Arystoteles to wybitna postać starożytnej filozofii greckiej; wniósł wkład w rozwój logiki, metafizyki, matematyki, fizyki, biologii, botaniki, etyki, pisał o polityce, rolnictwie, medycynie, tańcu i teatrze. Był uczniem Platona, ale miał większe skłonności empirycznie od swego nauczyciela i odrzucał jego teorię idei.

Jako płodny pisarz i erudyta Arystoteles przekształcił większość dziedzin wiedzy, którymi się zajmował. Napisał aż 200 rozpraw, z których tylko 31 przetrwało do naszych czasów. Niestety dla nas, prace te mają formę wykładów i szkiców nie przeznaczonych do szerszej prezentacji, a więc nie są pisane wytwornym i dopracowanym stylem, charakterystycznym dla Arystotelesa, cenionym między innymi przez Rzymianina Cycerona. Arystoteles był pierwszym myślicielem, który dokonał klasyfikacji ludzkiej wiedzy w różnych dyscyplinach, takich jak matematyka, biologia i etyka. Niektóre z tych klasyfikacji przetrwały do dziś.

W logice Arystoteles pierwszy rozwinął sformalizowany system rozumowania. Zauważył, że zasadność każdego argumentu można ustalić poprzez odwołanie się do jego struktury, a nie do treści. Klasycznym przykładem prawomocnego argumentu jest znany sylogizm: wszyscy ludzie są śmiertelni, Sokrates jest człowiekiem, a więc Sokrates jest śmiertelny. Struktura tego rozumowania jest taka, że dopóki przesłanki są prawdziwe, to wniosek również będzie prawdziwy. Arystotelesowskie podejście do logiki zdominowało tę dziedzinę na ponad 2000 lat, do czasu powstania nowoczesnego rachunku zdań i logiki predykatów.

Przywiązanie Arystotelesa do dobrego rozumowania w połączeniu z jego wiarą w metodę naukową stanowi fundament większości jego prac. Na przykład w swojej rozprawie o etyce i polityce Arystoteles utożsamia najwyższe dobro z intelektualną cnotą; a więc człowiek moralny to osoba, która kultywuje cnoty, opierając się na intelekcie. A w księdze o psychologii i duszy Arystoteles oddziela percepcję zmysłową od rozumu, który jednoczy i interpretuje postrzeganie zmysłowe oraz jest źródłem wszelkiej wiedzy.

Arystoteles odrzucał teorię idei Platona, według której cechy takie jak piękno są abstrakcyjnymi uniwersalnymi bytami, istniejącymi niezależnie od samych przedmiotów. Twierdził natomiast, że formy są nierozerwalnie związane z przedmiotami i nie mogą istnieć niezależnie od nich, a więc muszą być badane w powiązaniu z nimi. Jednak w rozważaniach na temat sztuki Arystoteles zajmuje odmienne stanowisko, opowiadając się za istnieniem wyidealizowanej uniwersalnej formy, którą artyści próbują uchwycić w swoich dziełach.

Arystoteles był założycielem Likejonu (Liceum), szkoły filozoficznej z siedzibą w Atenach; jej uczniowie są nazywani perypatetykami (gr. περιπατητικός [peripatetikos] –‘przechadzający się’), ponieważ panował tam zwyczaj przechadzania się w trakcie wykładów.

16.10.2010. 11:37